СВАБОДА

Захар Шыбека, гісторык:
“ТРЭБА АДКІНУЦЬ НАЗВЫ, ЯКІЯ ЎСЛАЎЛЯЮЦЬ КАТАЎ”
Найперш я б пайшоў далей тым шляхам, які распачаў наш прэзыдэнт і перайменаваў бы вуліцу ў нашай сталіцы, якая зараз называецца праспэкт Незалежнасьці. Назваў бы яе Новы Горад. Таму што гэтая назва паходзіць этымалягічна ад месца, якое называлася Новым горадам. Тады б канчаткова была б зьнятая гэтая ідэалягічная падкладка назвы праспэкта. Наша бяда ў тым, што назвы вуліц спрэс маюць ідэалягічны сэнс. Ну, і, натуральна, перайменаваў бы ўсе гэтыя “камуністычныя”. Можа, пакінуў бы адзін дом на вуліцы Камуністычнай. Каб людзі ў будучыні ведалі, як вуліцы называлі раней. Трэба таксама адкінуць усе назвы, якія ўслаўляюць катаў беларускага народа. Бальшавіцкіх кіраўнікоў, якія наладжвалі рэпрэсіі. (more…)

Апытаньне тыдня

Рыгор Сітніца, мастак:
“КАЛІ ПРЫПЯЧЭ, ТАДЫ САЛІДАРНАСЬЦЬ ЗЬЯВІЦЦА”
Апірышча для фармаваньня беларускай “Салідарнасьці” можа ўзьнікнуць толькі ў пэўнай сытуацыі. Групаў, цалкам выразных і сфармаваных, у нас, на вялікі жаль, няма. Яны ў нас вельмі размытыя. Ці то сялянства, ці то рабочыя, ці то інтэлігенцыя. На жаль, не сфармаваная сярэдняя кляса. І тыя, каго ў нас называюць прадпрымальнікамі, гэта збольшага людзі, якія змагаюцца за сваё выжываньне. А тыя, каго б мы маглі сапраўды назваць прадпрымальнікамі, гэта людзі сыстэмы, якія дбаюць не пра салідарнасьць, а пра свае асабістыя інтарэсы. Але ж, і пры такой безнадзейнай, здавалася б, сытуацыі, мы ведаем на прыкладзе 1991 году, як за адзін дзень могуць быць сфармаваныя і стачкамы, і неверагодна адкуль возьмецца актыўнасьць абсалютна аморфных да таго людзей. Так што пры пэўнай сытуацыі гэта імгненна ўзьнікне як бы само сабой. Гэта, як прысак пад попелам. Нібыта няма. А дакраніся і адчуеш. У грамадзтве таксама гэта глыбока, але яно жывое. Калі прыпячэ, тады і зьявіцца. Пакуль не прыпякло. (more…)

Аляксандр Класкоўскі, аналітык:
“ЯШЧЭ НЯ ВЕЧАР”
Я думаю, што пра асаблівую лагоднасьць пакуль што казаць дачасна. Разам з тым, сапраўды, на пабытовым узроўні адчуваецца нейкае зьмякчэньне. Дзяржаўныя мэдыі, асабліва электронныя, навучыліся працаваць больш тонка. Яны ствараюць крытычную масу піяру падчас нейкіх важных палітычных кампаніяў, а ў астатні час трошкі саслабляюць гэтае напружаньне й даюць гледачу больш бяздумнай жвачкі, каб сьвядомасьць шараговага выбарца драмала. То бок, робяцца кропкавыя ўпырскваньні патрэбных ударных дозаў падчас выбарчых кампаніяў. У гэтым сэнсе яшчэ ня вечар, так бы мовіць. Яшчэ будуць запатрабаваныя й старыя прыёмы, і старыя “асы”. Разам з тым, пэўная эвалюцыя ў асэнсаваньні рэальнасьці назіраецца і ў кіроўных вярхах. Ня тое, што яны блізка да сэрца прынялі ідэалы дэмакратыі, плюралізму й гэтак далей. Аднак, Расея націскае. І ў гэтых умовах трэба думаць, хаця б, як імітаваць пэўныя зрухі, хаця б мікраскапічныя. Дарэчы, раней таксама былі выпадкі, калі каго-кольвек запрашалі на БТ – з палітолягаў, эканамістаў, палітыкаў нават. Калі падводзіць рысу, дык, па-першае, сталі працаваць танчэй. Ударныя дозы даюць толькі ў адказныя пэрыяды. Другі момант – гэта гульня з Захадам ды імітацыя адлігі. (more…)

Апытаньне тыдня

Генадзь Лойка, мастак:
“ГЭТАЯ ЎЛАДА АДСТОЙВАЕ ІНТАРЭСЫ ІНШАЙ ДЗЯРЖАВЫ”
Акупацыйная. Бо яна адстойвае інтарэсы іншай дзяржавы. Сёньняшнія ўладары – пераемнікі Савецкага Саюзу. СССР даўно няма, але, тым ня менш, вельмі шмат зважаецца на інтарэсы расейскай дзяржавы. Беларуская мова ў заняпадзе, расейская квітнее. Для мяне мова на першым месцы. Яна ўсё вызначае. Калі ня будзе мовы, будзе іншая дзяржава й іншая нацыя. І гэта ўжо назіраецца – і ў гэтай уладзе, і ў гэтым электараце. Гэта не беларускі народ. Яшчэ крыху, і ён адамрэ зусім. Але мы пераможам, і з гэтага народу зробім беларускую нацыю. (more…)

Уладзімер Мацкевіч, палітоляг:
“ЗАСТАЕЦЦА МАГЧЫМАСЬЦЬ ПРАВАКАЦЫЯЎ”
Я думаю, што за апошнія дваццаць гадоў верагоднасьць ядзернага канфлікту ў сьвеце значна зьменшылася. Асабліва з распадам Саюзу. Затое павялічылася магчымасьць лякальных ядзерных… ня войнаў, а правакацыяў, выбухаў. На жаль, вытворчасьць ядзернай бомбы ў ХХІ-м стагодзьдзі не падаецца такой складанай, якой яна была ў сярэдзіне ХХ-га, калі гэта было навуковым подзьвігам. Зараз гэта ўжо праца, якая патрабуе толькі наяўнасьці пэўных рэсурсаў. І таму шмат краінаў займелі ўжо ядзерную зброю. І гэта павялічвае небясьпеку лякальных ваенных дзеяньняў, у якіх можа быць выкарыстаная ядзерная зброя. (more…)

Станіслаў Шушкевіч, першы кіраўнік Рэспублікі Беларусі:
“РАЗУМНАЯ ЎЛАДА НЕ ПАВІННА РАБІЦЬ ТАКІХ ЗАХАДАЎ”

Я лічу, што разумная ўлада не павінна шукаць шляхі да такога падыходу. Можна гаварыць, што пэўныя рэгіёны Польшчы, пэўныя рэгіёны Расеі, пэўныя рэгіёны Літвы больш беларускія, чым адпаведна польскія, расейскія й літоўскія. Трэба падысьці так, каб польская меншасьць не адчувала сябе дрэна ў Беларусі, ці беларуская меншасьць — у Польшчы і гэтак далей. А тэрытарыяльныя прэтэнзіі пярэчаць міжнародным пагадненьням, падпісаным Беларусяй. Яны пярэчаць здароваму сэнсу. (more…)

Уладзімер Колас, старшыня Рады беларускай інтэлігенцыі:
“ЗЬВЯЗВАЕ КОД ПАВОДЗІНАЎ”
Зьвязваюць традыцыі, код паводзінаў, які закладзены выхаваньнем. На падсьвядомым узроўні. Прычым, гэтая падсьвядомасьць, яна на працягу некалькіх пакаленьняў захоўваецца. Такое неасэнсаванае навучаньне дзяцей пэўным нормам — эстэтычным, маральным. Ну і таксама агульныя нашы цяперашнія праблемы, зьвязаныя з геапалітыкай, а таксама зьвязаныя з нацыянальным нігілізмам, з адсутнасьцю гістарычнай памяці.  (more…)

Сяргей Запрудзкі, дацэнт катэдры гісторыі беларускай мовы БДУ, кандыдат філялягічных навук:
“ДАСКАНАЛЫХ ПРАВАПІСАЎ НЕ ІСНУЕ”

Шчыра кажучы, я ня вельмі цікаўлюся, што там адбываецца з правапісам. Мне, вядома, ня вельмі падабаецца пэўная келейнасьць гэтага. Мая пазыцыя такая – у правапісе цяпер лепш было б нічога не чапаць. Як і пяць, і дзесяць гадоў назад. (more…)