СВАБОДА

aльбо Як вам гэта падабаецца?

Мінулы раз мы задавалі пытаньні на радыёмост, які арганізоўвала Радыё Свабода з удзельнікамі беларускіх грамадзкіх арганізацыяў і палітычных партыяў, што афіцыйна наведвалі ЗША. Але да нашых пытаньняў не дайшло. Хаця з інфармацыйных паведамленьняў ведаю, што тэму СМІ там, у Амэрыцы, абмяркоўвалі. Таму прапаную ўсё ж вярнуцца да гэтых пытаньняў і патлумачу, чаму я на гэтым настойваю. На маіх вачах (і вушах) у Літве нараджаліся і банкрутавалі розныя радыёстанцыі, а іншыя, наадварот, патрапілі падабраць ключык да сваёй аўдыторыі. Да іх штодня тэлефануюць сотні слухачоў, спонсары ахвотна разьмяшчаюць там сваю рэкляму і гэтыя радыёстанцыі разьвіваюцца і квітнеюць. А што нашы беларускія незалежныя радыёстанцыі? Які ў іх стымул даваць якасны прадукт? Ці ёсьць у іх шчыльная сувязь са слухачом? Тут пакуль толькі Свабода можа пахваліцца ўвагай да сябе. Вось я і пытаюся ў грамадзкіх актывістаў: што вы слухаеце, чаму і як вам гэта падабаецца?

Моўная заўвага. На мінулым тыдні ў “Экспэртызе Свабоды” сп. Карбалевіч гаварыў пра прэзыдэнта Расеі Пуціна: “Невядома, якую далей ён будзе гуляць ролю ў палітыцы”. На гэтай жа радыёстанцыі некалькі разоў выступаў рэжысэр “Свабоднага тэатру” Халезін і казаў: “Мы гуляем свае спэктаклі ў Парыжы і Стакгольме”. Атрымліваецца, што ў іх гэта толькі гульня - у палітыку і ў тэатар. А хочацца, каб і палітыка і тэатар у нашым жыцьці сваю ролю - адыгрывалі.

альбо да паўторанага сто разоў прывыкаеш

На гэтым тыдні Радыё Свабода арганізуе сустрэчу з групай беларускіх грамадзкіх актывістаў і палітыкаў, якія паехалі з афіцыйным візытам у Амэрыку. Напэўна ж будуць сустракацца з тымі дабрадзеямі, што ўспамагаюць дэмакратычным пераменам у нас. Вінцук Вячорка на тым самым радыё нядаўна казаў, што большая частка дапамогі ідзе якраз на ўтрыманьне свабодных сродкаў масавай інфармацыі. Дык, можа быць, у сувязі з усім гэтым будуць дарэчы і мае пытаньні, бо запрашалі ж слухачоў задаваць іх. (more…)

альбо Навошта нам “буйное рагатае быдла”?

Памятаеце, нядаўна ў нашай газэце мы друкавалі лёзунг “Дайце нам дэбатаў!”. Меліся на ўвазе дэбаты паміж прэтэндэнтамі на пасаду старшыні Беларускага народнага фронту. Дык во – далі! На Радыё Свабода ў ранішніх праграмах былі наладжаныя спрэчкі паміж Вінцуком Вячоркам, Віктарам Івашкевічам ды Алесем Міхалевічам. (more…)

альбо Гаварыце па-беларуску – Вам гэта пасуе

На мінулым тыдні на Радыё Свабода грамадзкім рэдактарам была Дар’я Ліс. На працягу тыдня Дар’я распавядала пра сябе, дзялілася сваімі назіраньнямі за жыцьцём-быцьцём у сваім Залесьсі і ва ўсёй нашай краіне. Дзякуючы гэтым гутаркам на чалавека глядзіш ужо не як на чужога, а як на бліжняга. Ад звонкага бадзёрага голасу гэтай дзяўчыны, ад чыстай яе мовы, ад яснага розуму я, прызнаюся, прыйшоў у захапленьне. І дзякуй любімаму радыё, што дае такую магчымасьць пазнаць ды палюбіць яшчэ аднаго добрага чалавека. (more…)

альбо Сыстэму мяняць трэба

Сумна, але зноў даводзіцца гаварыць пра тэхнічныя памылкі ў этэры. На Радыё Рацыя 10 лістапада гучала перадача “Мэдыя-атака”. Цікавая перадача, усё нармальна, толькі вось была яна месячнай даўніны – пра Эўрапейскі марш, пра нячысты Бабруйск. Я ня супраць паўтораў, цікавую перадачу бывае варта ня раз паўтарыць. Можна паўтараць некаторыя палітычныя прагнозы пасьля таго, як падзея адбылася, каб потым задаць пытаньні тым разумнікам. Але ў тым выпадку, пра які гаворка, была відавочная памылка. На іншым радыё, на Эўрапейскім, 9 лістапада ў часе простага этэру на словы вядучага налезла музычная застаўка. Журналіст Дзюба мусіў пашкадаваць: “Ай-яй-яй, зноў нейкія тэхнічныя непаладкі”. А я б сказаў, як той сантэхнік з анэкдота: “Тут усю сыстэму мяняць трэба”. На Радыё Свабода і на Палёніі я такога браку ня чуў. Можа, таму, што адно радыё амэрыканскае, другое польскае і перад чужымі людзьмі сорамна рабіць абы як. А ў сваёй хатцы…

Моўныя заўвагі. Радыё Свабода. 8 лістапада. Вячаслаў Ракіцкі прадстаўляе госьця: “Гутарка з Валянцінам Мазецам”. Я заступлюся за Валянціна ня толькі таму, што ён мой аднакашнік, проста ў мове такое правіла: касец – з касцом, Мазец – з Мазцом.

10 лістапада Алена Струвэ ў выпуску навінаў гаварыла пра алігарха, “які абвінавачваецца ў замове супраць Грузіі”. Відаць, той чалавек вялікі вядзьмак – супраць цэлай краіны шапоча замовы, а тыя адхрышчваюцца.

Альбо Паяданьне кагосьці кімсьці

Прайшлі Дзяды. Радыё падрабязна расказала пра талокі ды мітынгі ў Курапатах і іншых месцах, дзе пахаваныя ахвяры савецкага рэжыму. На ўсіх станцыях прайшлі гутаркі з дасьледчыкам рэпрэсіяў Мараковым. Асабліва падрабязная гутарка зь ім прайшла на Радыё Свабода. На яго хвалях штодня чытаюць мартыралёг ахвяраў. Гэта вельмі важная тэма. Толькі вось якая думка ў мяне ўзьнікла. Калі проста пералічваць колькасьць ахвяраў, дык ад гэтага можа быць і адваротны эфэкт. У слухача можа толькі павялічыцца роспач, здранцьвеньне, страх. Трэба, на мой погляд, побач зь пералікам ахвяраў (мартыралёгам) болей даваць аналітычных матэрыялаў. Чаму існаваў савецкі тэрор? Што можа рабіць сьвядомае грамадзтва з гэткай спадчынай? (more…)

Альбо трэба вучыцца дэмакратыі

Віктар Івашкевіч заявіў, што выстаўляе сваю кандыдатуру на пасаду старшыні Беларускага Народнага Фронту. Пра гэта паведамілі ўсе радыёстанцыі. Але толькі на Радыё Палёнія Ўладзімер Падгол пераказаў сэнсацыйную прапанову, што прагучала з вуснаў Івашкевіча. А менавіта – напярэдадні зьезду БНФ правесьці дэбаты прэтэндэнтаў на пасаду старшыні з удзелам партыйцаў і журналістаў. Гэта навіна. Толькі вось ці пачуюць яе? (more…)

Альбо Катастрофа з удзелам верталёта

У суседняй Польшчы адбыліся парлямэнцкія выбары. Усе радыёстанцыі пра гэта спраўна паведамлялі. Усьлед за фактам пайшла аналітыка. І чамусьці, як згаварыўшыся, усе радыёжурналісты задавалі палітыкам ды палітолягам толькі адно пытаньне – як зьменяцца паводзіны новага польскага ўраду адносна афіцыйнай Беларусі й дэмакратычнай апазыцыі? Адказы былі таксама дружныя й ляканічныя – ніяк. А я б задаў іншае пытаньне й задумаўся над іншым фэномэнам. Не за морамі й не за горамі, а ў суседняй краіне жылі-былі сабе грамадзяне. Выбралі яны ўладу, але не спадабалася ім, як тая ўлада пачала кіраваць. Тады зладзілі яны новыя выбары й выбралі сабе новую ўладу. А чаму мы, беларусы, так ня можам? Каб у гэтую казку паверыць, яе трэба часьцей і больш падрабязна расказваць.

Моўная заўвага. 16 кастрычніка на Радыё Рацыя Ігнат Субач рабіў анонс навінаў і закруціў такую вось фразу: “У Гомелі адбылася авіякатастрофа з удзелам верталёта”. Жыцьцё нашае і так складанае. Давайце будзем гаварыць пра яго прасьцей. Будзе больш зразумела.